THE SPORT
სპორტული ორიენტირება არის რუკითა და კომპასით მოძრაობის სპორტი, რომელიც აერთიანებს ფიზიკურ გამძლეობას, გარემოზე დაკვირვებასა და სწრაფ აზროვნებას.
მონაწილემ უცნობ ტერიტორიაზე უნდა მოძებნოს წინასწარ განსაზღვრული საკონტროლო პუნქტები და დამოუკიდებლად შეარჩიოს მათ შორის გადაადგილების საუკეთესო გზა.
ორიენტირებაში მხოლოდ სწრაფი სირბილი საკმარისი არ არის — წარმატებისთვის საჭიროა ზუსტი ნავიგაცია, სწორი გადაწყვეტილებების მიღება და საკუთარი შესაძლებლობების გონივრულად გამოყენება.
PUBLICATION
ფედერაციის ქართულენოვანი გზამკვლევი სპორტული ორიენტირების სასწავლად.
გზამკვლევის ნახვა →
ორიენტირების რუკა არის გარემოს ზუსტი და დეტალური გამოსახულება. მასზე სპეციალური ფერებითა და სიმბოლოებით ნაჩვენებია გზები, ბილიკები, შენობები, ღობეები, წყლის ობიექტები, კლდეები, მცენარეულობა და რელიეფის ფორმები. რუკის მასშტაბი მონაწილეს რეალური მანძილის განსაზღვრაში ეხმარება, ხოლო ჩრდილოეთის ხაზები — რუკის სწორად ორიენტირებაში. რუკის სწრაფად და ზუსტად წაკითხვა ორიენტირების ერთ-ერთი მთავარი უნარია.
კომპასი აჩვენებს მაგნიტური ჩრდილოეთის მიმართულებას და მონაწილეს რუკის სწორად ორიენტირებაში ეხმარება. მისი გამოყენებით შესაძლებელია მოძრაობის მიმართულების გადამოწმება, კურსის შენარჩუნება და აზიმუტით გადაადგილება. კომპასი არ ცვლის რუკის წაკითხვას. საუკეთესო შედეგი მიიღება მაშინ, როდესაც მონაწილე კომპასის მონაცემებს რუკაზე ნაჩვენებ ობიექტებსა და რეალურ გარემოს ადარებს.
საკონტროლო პუნქტები არის მარშრუტზე მოსანახულებელი წინასწარ განსაზღვრული ადგილები. რუკაზე ისინი წრეებით აღინიშნება, ხოლო ადგილზე განთავსებულია ნარინჯისფერ-თეთრი საკონტროლო ალამი და აღრიცხვის მოწყობილობა. მონაწილემ პუნქტები დადგენილი თანმიმდევრობით უნდა გაიაროს და თითოეული მათგანის მონახულება ელექტრონული ჩიპით ან საკონტროლო ბარათით დაადასტუროს. პუნქტის გამოტოვება ან არასწორი თანმიმდევრობით გავლა შედეგზე აისახება.
ორიენტირების რუკაზე სტარტი სამკუთხედით აღინიშნება. სამკუთხედის ცენტრი მიუთითებს იმ ზუსტ ადგილზე, საიდანაც მარშრუტი იწყება. ფინიში ორმაგი წრით არის მონიშნული. ყველა საჭირო საკონტროლო პუნქტის გავლის შემდეგ მონაწილემ ფინიშის ხაზი უნდა გადაკვეთოს და ელექტრონული აღრიცხვა დაასრულოს.
საკონტროლო პუნქტებს შორის მონაწილე საკუთარ მარშრუტს დამოუკიდებლად ირჩევს. შესაძლო გზები შეიძლება განსხვავდებოდეს მანძილით, აღმართის რაოდენობით, მცენარეულობის სიმჭიდროვით, რელიეფის სირთულითა და ნავიგაციის რისკით. უმოკლესი გზა ყოველთვის ყველაზე სწრაფი არ არის. ზოგჯერ შედარებით გრძელი, მაგრამ მარტივი და უსაფრთხო მარშრუტი უკეთესი არჩევანია. სწორედ დამოუკიდებელი დაგეგმვა და სწრაფი გადაწყვეტილებების მიღება ხდის ორიენტირებას „აზროვნების სპორტად“.
უსაფრთხოება ორიენტირების ყველა ვარჯიშისა და შეჯიბრების მთავარი პრიორიტეტია. მონაწილემ წინასწარ უნდა იცოდეს ტერიტორიის საზღვრები, ფინიშზე დაბრუნების დრო, აკრძალული ადგილები, შეხვედრის წერტილი და საგანგებო სიტუაციაში მოქმედების წესი. აუცილებელია ამინდისა და რელიეფის შესაბამისი ტანსაცმელი, გამძლე ფეხსაცმელი და ორგანიზატორის მითითებების დაცვა. თუ მონაწილე დაიკარგა ან დაშავდა, ის უნდა გაჩერდეს, შეაფასოს მდგომარეობა და საჭიროების შემთხვევაში გამოიყენოს სასტვენი ან დაუკავშირდეს ორგანიზატორს.
სასწავლო მასალის ძირითადი აქცენტი კეთდება ფეხით ორიენტირებაზე, რომელიც მოიცავს სპრინტს, საშუალო და გრძელ დისტანციებსა და ესტაფეტას.
მოკლე და სწრაფი დისტანცია, რომელიც უმეტესად პარკში ან ქალაქის გარემოში ტარდება. მოითხოვს რუკის სწრაფად წაკითხვას, მიმართულების ხშირ ცვლილებასა და წამებში გადაწყვეტილების მიღებას.
ტექნიკურად რთული დისციპლინა ტყესა და მრავალფეროვან რელიეფზე. მთავარი აქცენტი კეთდება ზუსტ ნავიგაციაზე, დეტალური ობიექტების ამოცნობასა და მიმართულების კონტროლზე.
ხანგრძლივი დისტანცია გრძელი მონაკვეთებითა და მარშრუტის რამდენიმე შესაძლო ვარიანტით. მონაწილეს სჭირდება გამძლეობა, ტემპის სწორად განაწილება და საუკეთესო მარშრუტის შერჩევა.
გუნდური შეჯიბრება, რომელშიც გუნდის წევრები დისტანციას მონაცვლეობით გადიან. თითოეული მონაწილის შედეგი გუნდის საერთო დროზე აისახება, ამიტომ მნიშვნელოვანია სისწრაფე, სიზუსტე და გუნდური პასუხისმგებლობა.
დისციპლინა, რომელიც ამოწმებს რუკისა და რელიეფის ზუსტად აღქმის უნარს. გადაადგილების სიჩქარე გადამწყვეტი არ არის, რაც მას სხვადასხვა ფიზიკური შესაძლებლობის მქონე ადამიანებისთვის ხელმისაწვდომს ხდის.
ორიენტირება სამთო ველოსიპედით. მონაწილე სპეციალური რუკის დახმარებით ირჩევს საუკეთესო მარშრუტს გზებისა და ბილიკების ქსელში. საჭიროა სწრაფი ნავიგაცია, ველოსიპედის კარგად მართვა და უსაფრთხოების წესების დაცვა.
ზამთრის დისციპლინა, რომელშიც მონაწილე თხილამურებით გადაადგილდება მომზადებული ტრასების ქსელში. წარმატებისთვის საჭიროა რუკის სწრაფად წაკითხვა, სწორი მარშრუტის არჩევა და თხილამურებით თავისუფლად გადაადგილება.
ილუსტრაციები: Wikimedia Commons (თავისუფალი ლიცენზია).
LEARNING PATH
ნაბიჯ-ნაბიჯ გაიცანი რუკა, კომპასი, მარშრუტის არჩევა და ღონისძიების პროცედურა.
გაიგე რუკის, სტარტის, ფინიშისა და საკონტროლო პუნქტის არსი.
ფერები, პირობითი ნიშნები, რელიეფი და მასშტაბი.
ჩრდილოეთი, მიმართულება და რუკის სწორად დაჭერა.
სისწრაფესა და საიმედოობას შორის გააზრებული არჩევანი.
სტარტის პროცედურა, აღნიშვნა, ფინიში და უსაფრთხოება.
