სპორტული ორიენტირების ისტორია საქართველოში

სპორტული ორიენტირების სამშობლოდ სკანდინავია ითვლება. პირველი ცნობილი საჯარო შეჯიბრებები XIX საუკუნის მიწურულს გაიმართა ნორვეგიაში, რის შემდეგაც სპორტის ეს სახეობა განსაკუთრებით სწრაფად განვითარდა შვედეთში, ფინეთსა და ნორვეგიაში. მოგვიანებით ორიენტირება გავრცელდა ბალტიისპირეთის ქვეყნებში, ევროპის სხვა სახელმწიფოებში და თანდათან მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში.

1961 წელს შეიქმნა სპორტული ორიენტირების საერთაშორისო ფედერაცია — International Orienteering Federation (IOF), რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა სპორტის საერთაშორისო განვითარებაში, ერთიანი წესებისა და სტანდარტების ჩამოყალიბებასა და საერთაშორისო შეჯიბრებების ორგანიზებაში.

ორიენტირებაში პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი 1966 წელს გაიმართა. შემდგომ წლებში სპორტის სახეობა მნიშვნელოვნად გაფართოვდა და ჩამოყალიბდა საერთაშორისო სპორტულ მოძრაობად.

საქართველოში სპორტული ორიენტირების ისტორიაში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი თარიღია 1980 წლის მაისი, როდესაც ლაგოდეხის ნაკრძალში საქართველოს პირველი ოფიციალური ჩემპიონატი გაიმართა.

ჩემპიონატში მონაწილეობდა ხუთი გუნდი:

• ლაგოდეხის გუნდი — მწვრთნელი სოზარ ბერიშვილი
• თბილისის ორი გუნდი — მწვრთნელები გოგი ხიდეშელი, კოლია გურიანოვი და ფატი ბურდული
• ქუთაისის გუნდი, რომელიც პოლიტექნიკური ტექნიკუმის ბაზაზე იყო დაკომპლექტებული — მწვრთნელი ბონდო ხვედელიძე
• აფხაზეთის ნაკრები — მწვრთნელი ზურაბ შენგელია (პროკოფის ძე), რომელიც მოგვიანებით საქართველოს ერთიანობისათვის ბრძოლაში დაიღუპა

ეს გუნდები და მათი მწვრთნელები შემდგომ წლებში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ საქართველოში სპორტული ორიენტირების განვითარებაში და საბჭოთა კავშირის დაშლამდე აქტიურად მონაწილეობდნენ საქართველოს მასშტაბით გამართულ შეჯიბრებებში.

ამ ადამიანების საქმიანობამ საფუძველი შეუქმნა სპორტული ორიენტირების ქართულ სკოლას და სპორტსმენთა ახალი თაობების მომზადებას.

ქართული ორიენტირების ისტორიაში კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო 1986 წლის სექტემბერში საქართველოს ნაკრების მონაწილეობა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატში.

შეჯიბრებები გაიმართა ყაზახეთსა და საბჭოთა კავშირის სხვა ტერიტორიებზე — მათ შორის ყარაგანდაში, სემიპალატინსკსა და ისკიტიმში.

საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობდნენ:

ბონდო ხვედელიძე, გიორგი ნასტენკო, ლალი ასპანაძე და გალავატენკო სოხუმიდან.

საბჭოთა კავშირის მასშტაბის ჩემპიონატში საქართველოს ნაკრების მონაწილეობა მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო ქართული სპორტული ორიენტირების განვითარებისთვის და ქართველი სპორტსმენებისთვის უფრო მაღალი დონის შეჯიბრებებში გამოცდილების მიღების შესაძლებლობას წარმოადგენდა.

საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ სპორტული ორიენტირების ორგანიზაციული განვითარების ახალი ეტაპი დაიწყო.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო 2005 წელი.

2005 წლის 9 მაისს, საინიციატივო ჯგუფის ძალისხმევით, დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში პირველად შეიქმნა საქართველოს სპორტული ორიენტირების ეროვნული ფედერაცია.

ფედერაციის შექმნის საინიციატივო ჯგუფში შედიოდნენ:

ბონდო ხვედელიძე — ინიციატორი, ბესიკ ჯანელიძე, აკაკი ხვედელიძე, ვლადიმერ ნაკაშიძე და მალხაზ მაისაშვილი.

ფედერაციის შექმნიდან რამდენიმე თვეში კიდევ ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაბიჯი გადაიდგა: 2005 წლის 9 აგვისტოს საქართველოს სპორტული ორიენტირების ეროვნული ფედერაცია გაწევრიანდა სპორტული ორიენტირების საერთაშორისო ფედერაციაში (IOF).

ეს მოვლენა საქართველოსთვის საერთაშორისო ორიენტირების სივრცეში ოფიციალური ინტეგრაციის მნიშვნელოვანი ეტაპი გახდა და ქართველ სპორტსმენებსა და ორგანიზატორებს საერთაშორისო სპორტულ საზოგადოებასთან უფრო მჭიდრო თანამშრომლობის შესაძლებლობა მისცა.